Collegiale samenwerking

Niet-westerse kunst in Nederlandse musea wordt door Vanvugt (NRC Handelsblad, 9 januari) collectief van het etiket `roofkunst' voorzien. Vervolgens stelt hij, na een doolhof aan redeneringen, dat deze voorwerpen toch maar in Nederland moeten blijven, als getuigenis van Europa's gewelddadige overzeese verzameltradities. Bovendien, zo suggereert hij, zijn die voorwerpen hier veiliger dan in IndonesiŽ, waar teruggegeven collecties soms spoorloos verdwenen lijken. Kenmerkend voor zijn betoog is het totaal ontbreken van enig contact met de hedendaagse sociaal-culturele sector in IndonesiŽ. IndonesiŽcollecties in Nederland gaan niet alleen over `onze' koloniale schuld en boete. Ze gaan ook over culturele en religieuze verscheidenheid, over twee eeuwen ontwikkeling in ambachten, kunst, muziektradities, kleding; over culturele en religieuze confrontaties, over de Nederlands-Indische cultuur, over Chinezen in IndonesiŽ, over Papua's en nog heel veel meer. Die betekenis hebben deze collecties voor Nederland, waar lang weinig cultureel contact met IndonesiŽ bestond. En die betekenis hebben ze voor IndonesiŽ na de val van het centralistische Suhartobewind, als aspecten van de diversiteit in het cultureel erfgoed.

Nederlandse en Indonesische musea hebben wederzijds belang bij optimale toegankelijkheid van de collecties in beide landen. Doel daarvan is ze in onderzoek en tentoonstellingen in te zetten op basis van de vragen die ieder formuleert binnen de eigen politieke en maatschappelijke context. Het Tropenmuseum is, met steun van de Nederlandse overheid, betrokken bij de versterking van de museale sector in Jakarta. Die collegiale samenwerking en uitwisseling is belangrijker dan een eenzijdige abstracte morele discussie over eigendomsrechten en openstaande rekeningen. Niet alleen zijn de kaders daarvoor al sinds het eerste cultureel accoord van 1968 bij overeenkomst vastgelegd. Maar bovendien zal een inhoudelijk gefundeerde vrijwillige uitruil van kennis en collectie veel verder kunnen gaan dan in juridische termen vast te leggen valt. Dat is geen kwestie van schuld en boete maar van collegiale samenwerking.

Susan LegÍne is Hoofd Museale Zaken Tropenmuseum, Amsterdam

20 januari 2001

Dit artikel is verschenen als ingezonden brief in NRC Handelsblad