Suggestie functie en opschrift voormalig Van Heutsz-monument aan de Apollolaan

Hoewel ik in grote lijnen kan instemmen met het advies van Instituut Clingendael (Gewenst en niet Geliefd) over de toekomstige bestemming van het voormalige Van Heutsz-monument, is er een belangrijk punt waar ik bezwaar tegen heb: de functie die het monument in de toekomst zal krijgen zoals die naar voren komt uit de voorgestelde tekst op het monument.

Mijn indruk hier is dat in het advies wordt geprobeerd om de kool en de geit te sparen, om zowel anti-kolonialisten als degenen die 'mooie' herinneringen hebben aan 'onze' koloniën tevreden te stellen.

In de praktijk is dat volgens mij onmogelijk. Een monument staat ergens voor. Daarvoor is het een monument.

Dit monument heeft gedurende het overgrote deel van de afgelopen eeuw gestaan voor de verheerlijking van het Nederlands kolonialisme en, als eerbewijs aan de generaal Van Heutsz, specifiek voor de verheerlijking van één van de zwartste bladzijden uit die koloniale geschiedenis. Het lijkt me goed als in deze nieuwe eeuw het monument zal staan voor de schaamte en de spijt over het Nederlands kolonialisme en over de misdaden die door Nederland zijn begaan. Daarbij kan het, als positief element, tevens herinneren aan het feit dat er ook altijd mensen in Nederland zijn geweest die zich tegen die misdaden verzet hebben, die solidair waren met de onderdrukten.

Daarom wil ik voorstellen dat de tekst op het monument moet luiden:
 
 

1596 - 1949 
Nederland - Indonesië
Onderdrukking Solidariteit Vrijheid

(de tekst kan desgewenst tevens in het Indonesisch aangebracht worden)

Zo wordt de naam Indië -die toch wel erg veel associaties oproept met koloniale onderdrukking en bezitterige arrogantie ("Ons Indië")- vermeden en wordt de schuldige praktijk van het Nederlands kolonialisme, en zeker van het militaire kolonialisme, erkend. Bovendien wordt er aandacht gegeven aan het feit dat er ook altijd Nederlanders geweest zijn -van Multatuli tot de dienstweigeraars bij de politionele acties- die het Indonesische volk hebben gesteund in zijn vrijheidsstrijd.

Driekwart eeuw heeft het monument één kant van de geschiedenis weergegeven. Laat het nu driekwart eeuw de andere kant gestalte geven.

Als in het jaar 2075 Nederlandse en Indonesische historici eindelijk een consensus hebben bereikt over een gezamenlijke kijk op de geschiedenis kan het monument altijd nog opnieuw herzien worden.

Amsterdam, 10 juli 2000,

Nico van Apeldoorn

______________ 
[Terug]