Yayasan Direitos Hanesan (YDH)

Viqueque, Timorlorosae

Oost Timor

Contactpersonen NL: Rens den Hollander / Ed Hollants

Yayasan Direitos Hanesan, 'Organisatie Gelijke Rechten' is als mensenrechtenorganisatie werkzaam in het district Viqueque. Deze NGO, Niet Gouvernementele Organisatie, bestaat uit een vijftal mensen met hulp van bekenden/aanhang die zich aktief willen inzetten voor bescherming van mensenrechten en preventie van schending daarvan.

YDH is nog steeds één van de weinige NGOs aktief in Viqueque-district, en de eerste die zich specifiek op mensenrechtengebied begeeft. Er is een belangrijke taak voor haar en de geschiedenis van Oost Timorezen weggelegd.

Aktiviteiten YDH tot nu toe

-Onderzoek door YDH naar mensenrechtenschendingen uit het (recente) verleden door milities en Indonesisch leger, o.a. de massamoord bij Craras/ Klalerek Mutin uit 1983.

-Klachten opnemen van burgers over actuele mensenrechtenschendingen, waaronder schending van vrouwenrechten. Zelforganisatie wordt hierin -met name in de dorpen- bevorderd.

-Optreden als bemiddelaar in conflicten. YDH vindt het heel belangrijk vanuit principes van geweldloosheid te werken en wil zelf hierin nog intensief getraind worden om vervolgens anderen weer te kunnen trainen. Veel conflicten in het district hebben een complexe, politiek- historische achtergrond.

-Begeleiding van terugkerende vluchtelingen, gevluchte families, en mogelijk van ex-militie-leden, de reconciliatie, dit alles geplaatst in het proces van recht, waarheid en verzoening.

-Als waarnemers hebben mensen van YDH de recente verkiezingen in augustus jl. gemonitoired en daar rapporten over geschreven.

-Organisatie op 12 november 01 van een herdenkingsbijeenkomst van de massamoord door het Indonesische leger op 12 november 91 op het kerkhof Santa Cruz in Dili.

-Scholing gevolgd door enkele mensen van YDH in de hoofdstad Dili over hoe een organisatie op te zetten en te runnen, over netwerken en (inter)nationaal contact.

De communicatiemogelijkheden met YDH zijn helaas vooralsnog minimaal; er bestaat nog geen telefoonlijn in Viqueque, en geen postsysteem. De UN biedt zeer beperkt de mogelijkheid tot e-mailverkeer over haar eigen satellietverbinding. Af en toe ontvangen wij op deze wijze bericht en heel soms via aanverwante organisaties in de hoofdstad Dili. Een communicatiesysteem opzetten, netwerken, informatie-uitwisseling zijn dan ook van groot belang.

Het Autonoom Centrum middels twee van haar medewerkers ondersteunt YDH (Ed Hollants, Rens den Hollander). Ed Hollants, was eerder internationaal onafhankelijk waarnemer in Viqueque in september 99 ten tijde van het referendum over onafhankelijkheid. Door de gewelddadigheden van de milities en het Indonesisch leger werden de waarnemers geëvacueerd. Ed reisde de maand daarna, in oktober 99, opnieuw naar Viqueque om met de hem inmiddels bekende Timorezen verder te spreken over ideeën rond een mensenrechtenorganisatie.

Voorjaar 2000 werd YDH met onze steun opgericht werkte de organisatie een jaar vanuit de huiskamer/veranda van één van de medewerkers.

Bij ons laatste werkbezoek aan Viqueque voorjaar 2001 werkten we verder samen met de mensen van YDH. In mei jl. betrok YDH een kantoortje, een gebouw in beheer bij de Untaet die als transitregering functioneert. Het gebouw, waarvan alleen nog de muren overeind stonden, is geheel gerenoveerd en bescheiden voorzien van kantoormeubilair.

De medewerkers van YDH zijn op vrijwillige basis werkzaam, zonder vaste inkomsten, met hier en daar een financiële bijdrage van een fonds(je). Een groot probleem is de braindrain –vele mensen met bijzondere capaciteiten uit Viqueque en dorpen, trekken er weg, of werken bijvoorbeeld bij de UN (UN Transit Administration of East Timor) of bij Etta (ET Transit Administration, de Timorese overgangsregering). Of zij verhuizen naar de hoofdstad Dili voor werk of studie. Juist de noodzakelijke opbouw van een basisdemocratische burgermaatschappij, een civil society, waarin de rol van onafhankelijke NGOs cruciaal is, is van groot belang nu en in de toekomst.

Een kwestie die ook speelt is het ontbreken van het aktivistisch karakter van NGOs, zeg maar de daad bij het woord voegen. Er wordt veel onderzoek gepleegd, uitmondend in aanbevelingen en conclusies, maar er resteert te weinig tijd om die bevindingen kracht bij te zetten. Het Autonoom Centrum Amsterdam zal YDH de door haar gevraagde informatie en/of training bieden in hoe aktiegroepen campagnes kunnen voeren die bestaan uit de componenten onderzoek en aktie.

Een andere zaak die een groot deel van de Oost Timorezen en ook YDH verontrust -en waarbij het van belang is dat er in de nabije toekomst aktie op gevoerd wordt- is het enorme aantal economische aktiviteiten en businessvestiging, opgezet van buiten Oost Timor. Wat de Oost Timorezen zelf willen staat nu zo ongeveer buiten spel. De VN verwijst hierbij naar de toekomstige regering en stelt nu: "Zo werkt nu eenmaal de vrije markt, we globaliseren allemaal". En geeft de vrije hand aan investeerders, die uiteraard klaar staan.

Duidelijk is dat nauwelijks kritische controle op business, investeringen en internationale hulp industrie wordt uitgeoefend. nog nauwelijks gebeurt. YDH ziet de noodzaak en wil daar iets mee doen.

Wij gaan opnieuw op werkbezoek, met zwaartepunt Viqueque; vertrekkend op 18 december a.s. tot half februari 02. Informatie over YDH is via ons verkrijgbaar, 020-6126172 of ac@autonoomcemtrum.nl

of in Oost Timor timorvrij@hotmail.com of ed@autonoomcentrum.nl

of 06-53387792 (alleen in Dili e.o. bereikbaar)

YDH heeft een zeer beperkt (bij UN) in te zien e-mailpostvak: direitoshanesan@hotmail.com


[terug]